Zes nieuwe bordjes herinneringsbomen

De projectgroep ‘Geef ze een gezicht’, verantwoordelijk voor de herinneringsbordjes die rondom 4 en 5 mei voor de vijfde maal aan bomen op de Brink hangen, heeft dit jaar zes nieuwe namen aan het project kunnen toevoegen.

Dit artikel is afkomstig uit Kwartaalbericht 176 [2026-2]. Leden van de Historische Kring Laren ontvangen het kleurrijke glossy magazine 4 keer per jaar. U kunt hier lid worden. Losse nummers zijn à € 9,50 per stuk in de Lindenhoeve en bij Bruna en de Larense boekhandel te koop, zolang de voorraad strekt.

Tekst: Wim Keizer

John Timmerman is de drijvende kracht achter het project, waar de website www.herinneringsbomenlaren.nl bij hoort. Er is ook een scholenproject. Vorig jaar publiceerde het Kwartaalbericht (nr. 172) een interview met John over zijn motieven. Bij het zoeken van nieuwe namen speelt de historicus Aaldrik Hermans een belangrijke rol. Hij werd geïnterviewd in Kwartaalbericht 164 (2023-2).

Van John kregen wij de gegevens door van de zes nieuwe namen waar drie onderduik­adressen bij hoorden. Het gaat om Saartje Bertha de Vries, Arend Jozef Lion, Sonja Trompetter, Wilhelm Ruthenberg, Samuel (Saam) Joseph Leefsma en zijn echtgenote Susanna Leefsma-Mogendorff.

Zevenenderdrift

Op 3 oktober 1942 werden bij smederij W. van den Heuvel op de Zevenenderdrift Saartje Bertha de Vries (37 jaar) en Arend Jozef Lion (46 jaar) opgepakt. Van den Heuvel had een elektrische smederij en leverde haarden en kachels die hij ook plaatste. Hij had Saartje en Arend als onderduikers in huis, maar het kan ook zijn dat zij daar in pension waren. Hoe lang zij al op de Zevenenderdrift waren is niet bekend. Ook niet hoe rechercheur Blonk (die werkte voor de Gestapo en hen gearresteerd heeft) daar terecht is gekomen. Er wordt vermeld dat zij geen Jodenster droegen. Deze was verplicht sinds 29 april 1942. Joden mochten per 30 juni 1942 ook niet meer in het openbaar vervoer reizen. Saartje en Arend Jozef werden op 3 oktober 1942 gearresteerd. De familie Van den Heuvel verklaarde niet te weten dat de gearresteerden Joods waren en de familieleden werden zelf niet meegenomen. Nadat Saartje was opgepakt, werd zij weggevoerd naar kamp Vught en op 14 oktober 1943 overgebracht naar kamp Westerbork. Met transportnummer 81 werd zij op 16 november 1943 naar Auschwitz gedeporteerd en daar op 19 november 1943 vermoord. Arend werd via kamp Amersfoort naar Westerbork gebracht, waar hij in december 1942 aankwam. Hij werd op 17 maart 1943 met 963 anderen naar Sobibor getransporteerd en op 20 maart 1943 vermoord.

Van Wulfenlaan

Op 29 oktober 1943 werd op de Van Wulfenlaan Sonja Trompetter (26 jaar) opgepakt. Sonja had van de ondergrondse een vals persoonsbewijs op naam van Joke Bom gekregen. 

Zij zat ondergedoken bij het echtpaar Herman. Mevrouw Alida Herman-Schadd werd gebeld door de Larense politie of zij direct bij de overburen wilde gaan waarschuwen dat er 2 SD-ers (Sicherheitsdienst – red.) naar dit adres van de familie Diamant zouden gaan komen. Daar was hun dochter Elly ondergedoken. Omdat mevrouw Herman nog niet gekleed was, vroeg zij Sonja om te gaan waarschuwen. Het telefoontje was helaas te laat gedaan en de twee SD-ers waren al lang aangekomen bij de familie Diamant. Sonja werd direct gearresteerd en meegenomen. Op 19 november 1943 is zij in Auschwitz vermoord. Sonja zat op hetzelfde transport naar Auschwitz als Saartje de Vries, die opgepakt was op de Zevenenderdrift.

Pension Ruimzicht, St Janstraat

Op 1 mei 1944 werden op de St Janstraat bij Pension Ruimzicht acht personen opgepakt: het echtpaar Ruthenburg-Stern (schuilnaam Kramer, op vals persoons­bewijs), het echtpaar Leefsma-Mogendorff (schuilnaam De Groot, ook op vals persoonsbewijs), mr. Horstman en zijn echtgenote, een kunstschilder en Johanna Bottema. Gelijktijdig werden in Hilversum ook vijf mensen opgepakt. De verbinding tussen deze twee arrestaties is verzetsvrouw Johanna Bottema die voor beide adressen en voor de valse persoonsbewijzen zorgde. Johanna had helaas een zogenaamde V-man (Vertrauensmann -red.) van de SD in vertrouwen genomen met desastreuze gevolgen. Van drie personen is bekend wat er na hun arrestatie gebeurd is: Wilhelm Ruthenburg (50 jaar), Samuel (Saam) Joseph Leefsma (62 jaar) en zijn echtgenote Susanna Leefsma-Mogendorff (60 jaar). Via kamp Westerbork gingen zij op 19 mei 1944 op transport naar Auschwitz waar zij op 22 mei direct werden vermoord.

Alle verhalen over deze onderduikers staan uitgebreid op www.herinneringsbomenlaren.nl.

• De bordjes voor Saartje Bertha de Vries en Arend Jozef Lion zijn gemaakt door Laura Blömer. Omdat er van Arend Jozef Lion geen foto is, heeft ze alleen een silhouet gemaakt. Een uitvoerige motivatie staat op de site Herinneringsbomen Laren.
• Wim van Paridon maakte het bordje voor Sonja Trompetter: een jonge vrouw in haar bloei geknakt.
• Elize van der Werff maakte het bordje voor Wilhelm Ruthenburg.
• Arno Booy, een neef, heeft het bordje gemaakt voor het echtpaar Leefsma.