Jaarverslag 2025
Stichting Historische Kring Laren
INLEIDING
We hadden het zelf niet verwacht, maar slechts twee jaar na het verschijnen van het plakplaatjesboek ‘Laren, een plaatje van een dorp!’, begin 2023, kreeg de Historische Kring Laren (HKL) van de Jumbo-supermarkt (met een nieuwe filiaalmanager) begin 2025 het verzoek een tweede plaatjesboek te maken. Een mooie kans om in beeld en tekst andere aspecten van de Larense geschiedenis te belichten dan in het eerste boek.
De in 2024 begonnen werkzaamheden voor de digitalisering van het archief van de Historische Kring Laren (HKL) zijn in 2025 energiek voorgezet en zullen ook de komende jaren nog veel aandacht vragen. Boeken, foto’s, ansichtkaarten, krantenknipsels en andere objecten worden stap voor stap gedigitaliseerd, zodat ze beter bewaard blijven en gemakkelijker geraadpleegd kunnen worden. Gewerkt wordt met een nieuw, gebruikersvriendelijk collectiebeheersysteem: Kleksi. Het doel is om de HKL-website zo in te richten dat leden-donateurs in de toekomst gemakkelijk kunnen zien wat er allemaal in ons archief aanwezig is. Het gebeurt allemaal onder toeziend oog van Eric Snelders, tevens redactielid en ledenadministrateur. Voornaamste werkzaamheden zijn: scannen van foto’s en documenten, ontdubbelen van materiaal in mappen en archiefdozen, aanvullende afbeeldingen maken en zoeken, schrijven van teksten bij foto’s, voorwerpen en afbeeldingen. Verder is veel uitzoekwerk nodig (waar, wat, wie, wanneer, waarom?). Het is een langere-termijn-project, waar leden-donateurs en andere belangstellenden veel plezier van kunnen hebben.
De van de HKL bekende korte-termijn-projecten die meteen al leiden tot plezier waren ook in 2025 weer het maken en laten verschijnen van het Kwartaalbericht en het organiseren van lezingen en tentoonstellingen.
ACTIVITEITEN
Jumboboek
Op 10 september 2025 kon waarnemend burgemeester Joan de Zwart-Bloch het tweede door de HKL gemaakte plakplaatjesboek, in de wandeling ‘Jumboboek’, genoemd in ontvangst nemen. Het boek ‘Hallo Laren’ bevat twaalf hoofdstukken. Het eerste gaat over het 45-jarig bestaan van de HKL zelf. Verder komen aan bod de Larense straten met de naam van een kunstenaar, boerderijen met een verhaal, de burgemeesters van Laren, de Larense kermis, beroemdheden die in Laren op bezoek waren, de ontwikkeling van de wegen van zandpad tot A1 en A27, het toerisme in Laren, ambachten van toen en van nu, de unieke erfgooiersgeschiedenis, de groten van de jazz die optraden in Laren en tot slot: winkels en bedrijven met een dierennaam. Het laatste hoofdstuk was geschreven door Frans Bierlaagh. Op 10 september hield hij er een inleiding over.
Kwartaalbericht
In 2025 verschenen de nummers 171 t/m 174.
In nummer 171 was het grootste artikel van de hand van gastschrijver Jos van Aken. Hij kwam met een terugblik op zijn jeugd aan de Dammaat. Niet voor niets noemde hij die straat een ‘familiestraat’. Van de negen woningen die er aan de Dammaat lagen, werd een groot deel bewoond door directe familie van Jos.
Cees van Rosmalen belichtte een andere oude buurt: Heideveldweg en omgeving. Verder in dit nummer aandacht voor een boekje over ‘Bremmerianen’ (vernoemd naar toenmalig ‘kunstpaus’ H.P. Bremmer) dat gewijd was aan graficus Julie de Graag en andere kunstenaars die in Laren gewoond en gewerkt hadden. Ook waren er verhalen over Sociëteit Hamdorff, Speeltuin De Merel, de twee kolfbanen die er ooit in Laren geweest waren en de rol van het huis Verlengde Engweg in de Tweede Wereldoorlog.
Nummer 172 bevat het zesde deel van de door Eric Snelders beschreven geschiedenis van MCC, alleen gewijd aan het jaar 1952, toen MCC deelnam aan het Internationale Mundharmonika Orchester Treffen in het Duitse Trossingen.
Dit nummer stond verder voor een deel in het teken van de Tweede Wereldoorlog. John Timmerman, drijvende kracht achter het project ‘Geef ze een gezicht’ met de jaarlijkse herinneringsbordjes om de bomen op de Brink rond 4 en 5 mei, vertelt over zijn motieven. Belangrijk onderdeel van het project is de informatie op de website www.herinneringsbomenlaren.nl.
In een interview vertelt de in Laren opgegroeide en thans weer wonende Rob Moscou (1942) over zijn leven. Als 1-jarig Joods jongetje uit Amsterdam werd hij door een verzetsvrouw naar Friesland gebracht en daar als onderduiker ondergebracht in een christelijk gezin. Zijn ouders werden in Amsterdam opgepakt en zijn in juni 1943 vermoord in Sobibor. Als 4-jarig jongetje kwam Rob na de oorlog terecht bij adoptieouders in Laren.
Steven Weinberg maakte een boek over zijn vader Edgar en ontdekte dat door Edgar in de oorlog als onderduiker gemaakte tekeningen van een schuilhok een ander huis betreffen dan hij altijd gedacht had.
Het boek van Steven met de titel ‘Edgars oorlog’ wordt besproken in nummer 173. Daarin ook een artikel over het 100-jarige bestaan van de Sint Jansbasiliek. Trees van den Brink vertelt in een interview, voorzien van leuke tekeningen, over haar herinneringen aan Toon en Lena de Jong. Ook is er een portret van Herman Tholen (1929-2015), bij leven leraar aan de Aloysiusschool en de Sint Jansmavo.
HKL-secretaris Teun Koetsier verdiepte zich in de geschiedenis van de democratie in Laren. Dat leverde een lang artikel op dat we in twee delen publiceerden. Het eerste deel kwam uit in nummer 174. Architect Vincent van de Meulen belicht als gastauteur het eerste Larense postkantoor en alle gebouwen die daarna op deze plek hebben gestaan. Andere artikelen gaan over vijftig jaar Van Amersfoort Racing, de ‘Ome Lammerts bodepaadjes’, de Zevenendbuurt en 22 panelen van Eppo Doeve over de geschiedenis van de erfgooiers.
In 2025 hebben we in het Kwartaalbericht drie vrijwilligers in het zonnetje gezet, achtereenvolgens redacteur Cees Meijer, penningmeester Nico Willard en gastheer-op-zaterdagmiddag Vincent Hilhorst.
De rubriek ‘Kunst uit het dorp van Mauve’ was dit jaar gewijd aan toneelspeler Jan Musch (1875-1960), illustrator, schilder en beeldend kunstenaar Peter Zwart (1911-2000), kunstschilder, architect en affichemaker Johan van Caspel (1870-1928) en schilder, graficus en dichteres Marie Cremers (1874-1960).
Straten die in 2025 in de stratenrubriek besproken werden waren Logosberg, Haenwijck, Eemnesserweg en Hein Keverweg.
Voor meer informatie hierbij de links naar onze website: Kwartaalbericht 171, Kwartaalbericht 172, Kwartaalbericht 173 en Kwartaalbericht 174.
De redactie bleef bestaan uit Bep De Boer, Hein Calis, Rob Majoor, Cees Meijer, Hans Schaapherder (tevens vormgever), Eric Snelders, Elize van der Werff en Wim Keizer (eindredacteur). Saskia Vos bleef het correctiewerk doen.
Het Kwartaalbericht wordt bezorgd bij de donateurs of per post toegezonden. Het is los te koop voor € 9,50 bij Bruna Laren en de Larense Boekhandel en op zaterdagmiddagen ook in Lindenhoeve.
Lezingen en optredens
De HKL organiseerde in 2025 zes lezingen/bijeenkomsten in de Lindenhoeve.
Op 20 januari organiseerde de HKL een herhaling van de powerpoint-presentatie van dia’s van de Amsterdamse fotograaf J.P. van Horssen, voorzien van authentieke geluidsopnamen. De presentatie op 28 november 2024 trok ruim vijftig belangstellenden, wat betekende dat de Lindenhoeve helemaal vol zat. Wie toen geen gelegenheid had te komen, kreeg opnieuw een kans.
Op 16 april hield redacteur Peter Vos een lezing over zijn oude buurt, de Erfgooiersbuurt. De toehoorders bestonden vooral uit mensen die in deze buurt gewoond hebben of nog wonen. Voor hen was het een feest van herkenning, gezien de vele interacties met de spreker.
Op 1 mei was er een bijeenkomst met Rob Moscou, geïnterviewd voor Kwartaalbericht 172 (zie hierboven). Eerst werd de in 2019 gemaakte documentaire ‘Ontsnapt aan vernietiging’ getoond. De documentaire gaat over het leven van Rob Moscou en zijn ‘adoptienicht’ Betty Mock-Rijxman. Ook zij ontsnapte in de oorlog aan de nazi’s, in tegenstelling tot haar ouders. De adoptiemoeder van Betty was de zus van de adoptiemoeder van Rob.
Onze vormgever Hans Schaapherder, oud-bestuurslid van de Stichting Stad en Lande van Gooiland, gaf 5 juni een presentatie over de unieke geschiedenis van de erfgooiers. Hans nam het thema ‘Terug in de tijd’ letterlijk en vertelde het verhaal van ‘nu naar toen’.
Architect Vincent van de Meulen verzorgde voor de HKL de invulling van Open Monumenten Dag op zaterdag 13 september. Hij liet met veel plaatjes zien welke gebouwen met welke bouwstijl er op de plek van het oude postkantoor hebben staan. De lezing was een mooie aanvulling op het artikel dat hij schreef voor Kwartaalbericht 174.
Historicus Alies Pegtel is auteur van het in het najaar 2025 verschenen boek ‘De vervlogen wereld van Marie gravin van Bylandt’. Deze Haagse gravin heeft van 1945 tot 1968 aan de Neuhuijsweg 8 in Laren gewoond. Op 10 december hield Alies Pegtel in de Lindenhoeve een lezing over haar boek.
Behalve in de Lindenhoeve, trad de HKL ook op in het Brinkhuis en de Sint Jansbasiliek. Gerard Morsink, archivaris van de HKL hield op 19 februari in het Brinkhuis een lezing over de groten van de jazz in Laren, gebaseerd op zijn artikel in Kwartaalbericht 165 (2023-3) en de tentoonstelling in najaar 2023.
Hans Schaapherder verzorgde 26 maart in het Brinkhuis de presentatie ‘Erfgooiers, een unieke geschiedenis’. Deze werd 5 juni herhaald in de Lindenhoeve.
Op zondag 5 oktober hield HKL-secretaris Teun Koetsier, historicus en filosoof, in de Sint Jansbasiliek een lezing over de geschiedenis van het katholicisme.
Tentoonstellingen
In het kader van het thema ‘150 jaar kunstenaarsdorp’ was er tot begin 2025 een in 2024 ingerichte expositie te zien met schilderijen van Henri Dievenbach. Deze waren afkomstig uit de collectie van Peter Koops, een groot verzamelaar van de werken van Dievenbach.
De heer Erik Padt heeft in de jaren veertig/vijftig ‘Het Oud-Larens Poppentheater’ opgericht. Van zijn dochter, mevrouw Jessica Padt, kreeg de HKL zijn verzameling handgemaakte poppen en handgeschilderde achterwanden. In het voorjaar hebben we deze schenking tentoongesteld.
Naar aanleiding van ’80 jaar bevrijding’ bracht de HKL in de meidagen een tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog. Deze was samengesteld in samenwerking met Robin Goudswaard, voorzitter van de Stichting Hilversum in de Oorlog, en bestond uit voorwerpen en documenten uit Laren en Hilversum. Ook waren er documenten uit het Verzetsmuseum Amsterdam.
Twee feiten gaven aanleiding tot de tentoonstelling ‘100 jaar Sint Jan in weversdorp Laren’ van eind juni tot half september. Het eerste was het honderdjarig bestaan van de Sint Jansbasiliek, waar het Kwartaalbericht ook een artikel aan wijdde. Het tweede was dat het thema van het erfgoedfestival dit jaar ‘Makers in het Gooi’ was. Inwoners van Laren hebben zich zo’n 250 jaar beziggehouden met spinnen en weven.
In de tentoonstelling was een weefgetouw, waarmee weefkunstenares Greetje Majoor op zaterdag 1 november een demonstratie gaf.
De ‘week van de erfgooier, van 10 tot en met 17 oktober, was voor de HKL aanleiding om kopieën van de 22 panelen van Eppo Doeve uit het gemeentehuis van Huizen op twee grote spandoeken in de Lindenhoeve te hangen.
Archief
In de inleiding is de digitalisering al aan de orde gekomen. Punt van aandacht blijft het ruimtegebrek, of anders gezegd: het te veel aan spullen. De HKL heeft plannen in voorbereiding om de Lindenhoeve anders in te richten, meer gericht op educatieve activiteiten, en daarbij tevens te ‘ontspullen’. De HKL ontving van de in 2025 ontbonden stichting Kunstenaars en Kinderen in de School (KKIDS) een bedrag dat aangewend zal worden voor educatie.
Uiteraard verrichtten de archiefmedewerkers ook weer hun ‘gewone’ werkzaamheden: in kaart brengen schenkingen, bijhouden van knipsels, digitaliseren van foto’s en beantwoorden van vragen
De bezetting van het archief bestond in 2025 uit Gerard Morsink, William van Zomeren en Juan van Eck (coördinator). Helaas moest Bep De Boer door ziekte afhaken voor archiefwerkzaamheden, maar bleef hij gelukkig wel actief als redactielid van het Kwartaalbericht.
Speciaal voor de digitaliseringswerkzaamheden werd het archief versterkt met een aantal nieuwe vrijwilligers: Rob Majoor, Cees Meijer, Marionne Bakker en Elize van der Werf (tevens redactieleden) en Anita Romeo.
Website
De HKL-website is een belangrijk presentatiemiddel. Alle persberichten van de HKL verschijnen op de website. Uit ieder Kwartaalbericht wordt een deel van de artikelen meteen gepubliceerd, voor een ander deel geldt een wachttijd van twee jaar.
Er werd verder gewerkt aan het digitaliseren van oude Kwartaalberichten.
Dat de website bekeken wordt, blijkt uit het feit dat lezers met reacties komen op soms al lang geleden verschenen artikelen. Als zo’n reactie een correctie of aanvulling betreft, vragen we toestemming om die onder het artikel op de site te publiceren.
Radiopraatjes
In 2025 hield onze secretaris Teun Koetsier regelmatig radiopraatjes op Radio NH Gooi.
Alle radiopraatjes zijn hier op onze website integraal te beluisteren.
Evenementen
Op zondag 24 augustus organiseerde de Stichting Oude Landbouwgewassen Laren (SOLL) het jaarlijkse Oogstfeest. De HKL was er met een stand vertegenwoordigd.
ORGANISATIE
Bestuur
Het bestuur vergaderde in 2025 zevenmaal. Het bleef bestaan uit Mariëlle Bax (voorzitter), Nico Willard (penningmeester), Teun Koetsier (secretaris), Wim Keizer, Hans Schaapherder, Juan van Eck en Thijmen van der Zwaan.
Het bestuur stelde een nieuw beleidsplan vast, voor de periode 2025-2028.
Vrijwilligers
Vrijwilligers zijn het fundament van de HKL. Taken zijn: bezorger, redactielid, corrector en vormgever Kwartaalbericht, archiefmedewerker en medewerker voor de digitalisering, gastvrouw of -heer voor de zaterdagmiddagen, tuinvrouw- of man, ledenadministrateur en bestuurslid. We onderhouden twee websites, voegen nieuws toe aan onze Facebookpagina en verzorgen persberichten en een eigen digitale Nieuwsbrief.
Op 13 december was de jaarlijkse kerstborrel voor vrijwilligers.
Donateurs
Op 31 december 2025 had de HKL 813 donateurs die in het gewone taalgebruik leden worden genoemd. Het jaar daarvoor waren het er 895. In de loop van 2025 heeft een opschoonactie plaatsgevonden, namen van leden die vertrokken of overleden waren zijn geschrapt. In juni 2026 waren er 842 donateurs.
Ledenwerving
Werving van nieuwe leden-donateurs en promotie voor de HKL vonden ook in 2025 plaats. We lieten een HKL-beachflag en een spandoek maken om aandacht mee te trekken. Bij de bijeenkomst voor nieuwe inwoners op 7 januari in Singer Laren deelden we een jaar gratis leden-donateurschappen uit, wat 16 nieuwe leden-donateurs opleverde.
De HKL bood de gemeente aan de Lindenhoeve te gebruiken als stembureau. Daar werd gebruik van gemaakt bij de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober.
Op 12 december stond de HKL met een kraam op de vrijdagmarkt.
Financiën
De staat van baten en lasten en de balans zijn te vinden op onze website, onder ANBI.
Overleden
Op 3 oktober is Hein Verver overleden. Hij was redactielid Kwartaalbericht van 2001 tot 2019.