Stichting Stolpersteine wilin Laren en Blaricum struikelsteen voor alle slachtoffers van het nazi-regime

Ed Spetter en Alex Oostvogel, voorzitter en secretaris-penningmeester van de Stichting Stolpersteine Laren-Blaricum, zijn de personen achter de in Laren en Blaricum gelegde Stolpersteine (struikelstenen). Zij hebben het plan ervoor te zorgen dat er uiteindelijk voor ieder uit Laren of Blaricum afkomstig slachtoffer van het nazi-regime een Stolperstein komt. Het is hun bedoeling om de komende tijd ongeveer 90 struikelstenen in Laren te leggen, waarvan 52 bij het Monument voor de Joodse Kinderen. In een gesprek lichten zij hun plannen toe.

Dit artikel is afkomstig uit Kwartaalbericht 176 [2026-2]. Leden van de Historische Kring Laren ontvangen het kleurrijke glossy magazine 4 keer per jaar. U kunt hier lid worden. Losse nummers zijn à € 9,50 per stuk in de Lindenhoeve en bij Bruna en de Larense boekhandel te koop, zolang de voorraad strekt.

Tekst: Wim Keizer

Ed Spetter: “Wij willen het al zo mooie monument, bij Laar en Berg, verrijken met de plaatsing van 52 Stolpersteine. Voor alle 48 kinderen en hun 4 begeleiders onthullen we een Stolperstein met naam, geboortedatum, datum van deportatie en datum en plaats van de moord. Nog niet eerder zijn op één adres zo veel stenen geplaatst.” 

Ed vertelt dat het plan is om de onthulling op 4 mei 2027 uit te voeren. “Wij zijn in gesprek met de stichting van het monument. En ook met het bestuur van de school Laar en Berg en de architect Kees Rijnboutt (gepensioneerd Rijksbouwmeester) die vriend was van de maker van het monument, Lon Pennock. De laatste is helaas overleden. En natuurlijk overleggen we ook met B&W van Laren en het 4 en 5 mei-comité. 

We zijn aan het sparen om dit initiatief te kunnen financieren, het zal gaan om ruim 10.000 euro.”

Naast de 52 namen van het monument heeft de Stichting nog een lijst van 37 Stolpersteine die naar verwachting voor eind 2026 in Laren worden geplaatst (zie de lijst). In totaal komen er dan in Laren 131 Stolpersteine te liggen.

Verder is er nog een lijst van 38 namen voor struikelstenen die in Blaricum worden geplaatst. Deze 38 Stolpersteine voltooien het project in Blaricum met in totaal 60 Stolpersteine. De namen staan op de website van de Stichting
www.stolpersteinelarenblaricum.nl.

Dit Kwartaalbericht publiceerde over de Larense Stolpersteine in de nummers 166, 169, 170 en 171.

Veel namen, gegevens en plekken in Laren en Blaricum zijn nu bekend, maar er zijn ook nog hiaten. Ed en Alex werken samen met o.a. het 4-5 mei-comité en de beheerders van de website Herinneringsbomen Laren, alsmede met onderzoeker Aaldrik Hermans. Ed: “Ieder die nog namen en gegevens kent,is welkom zich bij ons te melden.”

De Stichting is in 2022 opgericht. Ed Spetter (1951) is retailer, coach, bedrijfsadviseur en wijnboer in Toscane. Hij woont in Castiglion Florentino en is regelmatig in Laren. Alex Oostvogel (1952) was lid van de Raad van Bestuur bij Endemol en commissaris of lid van de Raad van Toezicht bij diverse bedrijven. Hij is tevens actief in de afdeling Laren van de VVD. Alex: “Wij leerden elkaar kennen toen Ed in Laren kwam wonen en wij in 2014 samen betrokken raakten bij de oprichting van ‘Bijzonder Laren’. Zelf heb ik geen Joodse achtergrond, maar Ed en ik raakten bevriend. Hij heeft een boek over zijn vader gemaakt en dat was de aanleiding om de stichting op te richten.”

Verhaal Eduard Spetter

Het door Ed gemaakte boek met de titel ‘Het verhaal van Eduard Spetter’ verscheen in 2022. Eduard (1912-1992) was de vader van Ed. Als Joodse Rotterdammer overleefde hij het bombardement in mei 1940 en later ook de Holocaust door onder te duiken in zijn eigen hoedenfabriek. Het boek bestaat uit de tekst van 22 A4-tjes die Ed in een doos met oude paspoorten en nog wat spullen op zolder vond. Ed vulde de tekst van zijn vader aan met eigen informatie die hij vond in een speurtocht naar zijn familiegeschiedenis. De ouders van Eduard, dus grootouders van Ed, Maurits Eduard Spetter (1887-1942) en Ellen Lydia Spetter-Israëls (1886-1942), zijn beiden in 1942 vermoord in Auschwitz. Ed heeft ervoor gezorgd dat in Rotterdam Stolpersteine zijn gelegd ter herinnering aan zijn grootouders. Daarna heeft hij samen met Alex Oostvogel de Stichting Stolpersteine Laren-Blaricum opgericht.

Beiden zijn heel gedreven om de herinnering aan mensen die in WO II vermoord zijn levend te houden. De Stolpersteine liggen in 31 landen en zijn samen het grootste gedecentraliseerde monument ter wereld. Desgevraagd vertellen zij, naar aanleiding van krantenberichten over het feit dat elders in het land Stolpersteine voor de deur werden geweigerd, dat dit in Laren en Blaricum nog nooit is voorgekomen. Ed: “Wel eens in eerste instantie, maar na een gesprek en toelichting stemde de desbetreffende persoon er toch mee in.”

Donaties

Wie in Laren of Blaricum een Stolperstein wil laten leggen kan dat melden bij de Stichting. De kosten zijn zo veel mogelijk voor rekening van de aanvrager, maar omdat er lang niet altijd nabestaanden of andere relaties zijn, is de stichting dankbaar voor donaties. Die kunnen worden overgemaakt op rekeningnummer NL04 ABNA 0116 6276 62 t.n.v. Stichting Stolpersteine Laren-­Blaricum.

Educatie

Ieder jaar spreekt de Stichting Stolpersteine met leerlingen van groep 8 over de Tweede Wereldoorlog. Over democratie en dictatuur. Over de holocaust, concentratiekampen en de wreedheden. Maar ook over vrijheid en het recht om te zeggen wat je wilt zeggen. Over 5 mei, bevrijdingsdag en over 4 mei, dodenherdenking. Over meer dan 100.000 Joodse mensen, zigeuners en invaliden alleen al uit Nederland, die zijn vermoord.

Nog te plaatsen Stolpersteine

• Van Beeverlaan 8, voorJannie (Jansje) Barendse.
• Boekweitskorrel 9, voor Esther Valk-Pels, Bertha Querido-Valk en Jonas Valk.
• Drift 27, voor Josephina (Phien) Simonis, Esther Zilverberg, Lena Zilverberg, Julia Zilverberg en Carla Alice Schaap.
• Hoefloo 6, voor Esther Stoppelman-Delden en Debora Delden.
• Leemkuil 11, voor Berhard Rosenbaum.
• Melkweg 31, voor Aäron Loterijman.
• Oude Naarderweg 5, voor Bernhard de Leeuw, Sara de Leeuw-Krant, Samuel Joseph de Leeuw, Paul Breemer en Sara van Dijk.
• Paviljoensweg 6, voor Hendrik Veldhuis en Willem Lodewijk Hendrik Nagel.
• P. C. van den Brinkweg 12, voor Lientje van Straten-Salomons en Henry Bernhard van Straten.
• Rijksweg Oost 20, voor Karl David Horn en Sigmund Horn.
• Sint Janstraat 47, voor Samuel Joseph Leefsma, Susanna Leefsma-Mogendorff, Wilhelm Ruthenburg, Paul Sittner en Regina Sittner-Perl.
• Sint Janstraat 57, voorJoseph de Leeuw.
• Stationsweg, Tramstation Laren, voor Marie Jean Boas.
• IJsbaanweg 8, voor Ruben Meijer en Mietje Meijer-de Winter.
• IJsbaanweg 12, voor Herman Rudolf Odewald.
• Zevenend 52, Huize REM, voor Rachel Mot-Rodrigues de Miranda, Rosalina Weinberg en Marta Burghardt-Elias.

Wat is een Stolperstein?
Een Stolperstein (struikelsteen) is een steen van 10 x 10 cm met een messing bovenkant, die voor het huis waar Joodse mensen woonden, daar zijn weggehaald en zijn vermoord, worden ingemetseld in de straat. Op die steen staat de naam van de persoon die is vermoord. De bedoeling is dat, als mensen er langslopen, ze even denken aan die verschrikkelijke tijd en dat dat nooit meer mag gebeuren. De Berlijnse kunstenaar Gunter Demnig is de ontwerper. In 1992 werd de eerste struikelsteen gelegd in Keulen. In Nederland is de eerste steen gelegd in 2007. Nu zijn er al meer dan 100.000 Stolpersteine in 31 landen.