Nick Vollebregt, een naam die in ons dorp voortleeft

Een jaar geleden hebben wij in onze Historische Kring uitgebreid aandacht besteed aan de komst van de groten van de jazz in Laren, nu 51 jaar geleden. Naast een artikel in ons Kwartaalbericht was er vorig jaar ook een uitgebreide jazztentoonstelling. De naam Nick Vollebregt was destijds onlosmakelijk verbonden aan de start van dit grote jazzgebeuren, maar zijn naam staat nu nog steeds synoniem voor jazz in ons dorp. Een reden om eens uitgebreid aandacht aan Nick Vollebregt te geven.

Dit artikel is afkomstig uit Kwartaalbericht 170 [2024-4]. Leden van de Historische Kring Laren ontvangen het kleurrijke glossy magazine 4 keer per jaar. U kunt hier lid worden. Losse nummers zijn à € 9,50 per stuk in de Lindenhoeve en bij Bruna en de Larense boekhandel te koop, zolang de voorraad strekt.

Tekst: Gerard Morsink

Het is 4 juli 1921 als Nicolaas Gerardus Maria Vollebregt in Den Haag het levenslicht ziet. Hij begon zijn muziekcarrière op 13-jarige leeftijd, toen hij reeds leider en drummer was van het schoolbandje op de vak-tekenschool in Delft, de school waar hij tot constructietekenaar zou worden opgeleid. Later, op zijn 18e, vormde hij samen met Peter van Houten en Matthieu Schwartz, ook uit Den Haag, een orkestje: Nick als drummer, Peter als gitarist en zanger en Matthieu als accordeonist

Nick zei zelf hierover: “De jongens zijn wel erg beroemd geworden. Dat hadden wij toen niet durven dromen. Peter van Houten noemt zich tegenwoordig Peter van Wood. Hij is getrouwd met een Perzische prinses. Schwartz is een persoonlijkheid in Amerika. Daar heet hij Mat Mathews. In Nederland genoten wij destijds nauwelijks enige populariteit. De pers besteedde geen woord aan ons optreden. De 1e recensies kwamen van het Nieuwsblad van het Noorden en wat later van het Vrije Volk. Een muziek-beoordelaar schreef onder meer dat men in dit orkest tevergeefs naar feestneuzen en hoge hoeden zult zoeken. Wij hebben dat als een compliment opgevat maar commercieel heeft het ons bijna de nek gekost. Wij versierden bijna nergens meer een engagement. Wij voelden ons teveel muzikant om mee te doen aan in die tijd overheersende mode om naast instrumentalist op de eerste plaats entertainer te zijn”.

In de oorlog omtrent 1944 stopte het orkestje. 

Collega’s van Nick van het eerste uur zijn via deze QR-codes te horen en te zien: Mat Mathews op accordeon en Peter van Wood met Italiaanse hits op gitaar en als zanger.

Drummer

Na de bevrijding begon Nick weer met frisse moed als drummer in het orkest van Teddy Cotton en Kid Dynamite in de Amsterdamse club ‘Casablanca’ aan de Zeedijk. 

Rond 1950/51 kreeg Nick bij deze band het idee om met enkele jonge musici weer een eigen orkest op te richten, onder wie Tonny Hage, die de arrangementen schreef. Als naam werd gekozen: ‘Het Stardust Quintet’ hoewel de naam Stardust Quartet afhankelijk van de bezetting ook gebruikelijk was. 

Begin mei 1951 kreeg het nieuwe ensemble zijn eerste engagement in ‘Lido’ te Leeuwarden. Met hun George Shearing-sound waren ze hun tijd in Holland ver vooruit. Hun muziek wilde hier in het begin niet erg van de grond komen, maar wel voor de Amerikanen in Duitsland. Na in Amsterdam in ‘Hollywood’ en in ‘Sheherazade’ met veel succes te hebben opgetreden, kreeg de band in januari 1952 zijn eerste buitenlandse optreden. Het Stardust Quintet/Quartet ging op tournee naar Duitsland voor optredens bij Amerikaanse militairen.

Succes-engagementen

Daarmee startte de serie succes-engagementen, waar Nick destijds met genoegen aan teruggedacht heeft. In mei 1953 keerde het orkest terug naar Nederland, waar het gezelschap gedurende de zomermaanden optredens verzorgde in het badhotel van Boekelo. In oktober ging Nick met zijn mannen weer naar de Amerikaanse zone in Duitsland voor een groots opgezet tournee en radio-uitzendingen, waaraan bekende radio- en televisieartiesten uit die dagen medewerkten waaronder Virginia Somers. 

Geleidelijk werd het Stardust Quartet een vast programma in het Amerikaanse radiostation AFN in Duitsland, zodat de populariteit onder de Amerikaanse militairen steeds meer groeide. Het ensemble was daar duidelijk bekend en gezien. Op een gegeven moment zou de bekende zangeres Rose Wallace met eigen begeleiding optreden, maar de studiomensen vonden de combinatie Rose Wallace-Stardust Quartet idealer. Uiteindelijk is er zelfs een plaat met haar opgenomen. 

Radio-uitzendingen

Ook in Nederland kreeg het Quartet de wind in de zeilen. Dat werd geïllustreerd door 80 radio-uitzendingen voor AVRO en Wereldomroep. Na een tournee door Zuid-Afrika in 1956 stopte Nick Vollebregt met reizen en trekken en werd het Stardust Quartet ontbonden. Aan het stormachtige succes en aan het jachtige bestaan kwam een einde, maar het gezin was er blij mee. Hoewel Nick van vak constructietekenaar was, koos hij het beroep van zijn ouders, in het horecawezen.Nick werd bedrijfsleider bij restaurant Kievitsdal aan de provinciale weg Hilversum-Baarn en het gezin Vollebregt ging in Baarn wonen. Nick wilde echter verder en iets voor zichzelf hebben. 

Luister hier naar de  George Shearing-sound en daaronder naar A man alone van Frank Sinatra.

Astoria

Na op verschillende plekken in Nederland gekeken te hebben, waaronder ook in Zuid-Limburg, viel de keuze op hotel-restaurant Astoria aan de Naarderstraat, het pand waar ‘restaurant Nick Vollebregt’ nog steeds gehuisvest is. Hij kon het overnemen en op 1 januari 1964 trok het gezin erin. Een keuze waar men geen spijt van heeft gehad. 

Veel mensen uit de omroepwereld, onder wie talrijke musici, frequenteerden dit etablissement. Vanzelfsprekend werd er veelvuldig over jazz gesproken. Al gauw rijpte het plan om hier in Laren een jazzcentrum op te richten. De ernstige en langdurige astma die Nick Vollebregt in 1971 zelfs op de rand van de dood bracht, was de grote spelbreker. Nick zei het zo: “De muziek heeft mij in leven gehouden. Muziek betekent alles voor mij. Ik voel mij intens gelukkig, dat ik hier zo kan zitten en naar muziek kan luisteren. Als ik me wat eenzaam en down voel laat ik mij opbeuren door de magnifieke plaat ‘A man alone’ van Frank Sinatra.”

Kapelaan Hamman

Bijzonder is te vermelden dat in die moeilijke tijd en ook later kapelaan Hamman van de St. Jansparochie veel voor hem heeft betekend. Ook wil het toeval dat beide heren een keer tegelijk en op dezelfde kamer in het ziekenhuis hebben gelegen. Hoewel je het misschien niet zo gauw zou verwachten, bleek kapelaan Hamman een groot jazzliefhebber. Vanuit hun gemeenschappelijke interesse en vriendschap  wisselden zij jazzplaten uit en luisterden geregeld samen naar jazzmuziek. Ook kwam kapelaan Hamman naar concerten, zo ook bij een optreden van een Amerikaans jazzorkest met zwarte muzikanten in het jazzcafé. De kapelaan was met zijn geestelijk boordje goed herkenbaar en toen de bandleden hem tot hun grote verbazing zagen, reageerden ze zeer enthousiast: Dat een geestelijke van hun muziek hield hadden zij nog nooit meegemaakt. Ze vonden het geweldig.

Jazz-café

“De geharde musicus is niet zo snel uitgespeeld, al is zijn instrument ontstemd”. In de zomer van 1973 begint Nick wonderwel weer op verhaal te komen. “Wie wat wil kan wat bereiken” Nauwelijks hersteld, maar gebruikmakend van de grote toeloop en publiciteit als gevolg van het International Jazzfestival in Singer, veranderde Nick zijn café-restaurant in een sfeervol jazzcafé, waar voor weinig geld in een prettige omgeving naar muziek geluisterd kon worden. 

Met hulp van de muziekwinkel Schoemaker worden er de grote muziekinstrumenten permanent neergezet: een piano, een bas en een drumstel. Aantrekkelijke voorwaarden voor wie met anderen jazzmuziek wil maken. Dat lukte ook. Op de vrijdag- en zaterdagavonden was het al snel een vol jazzcafé met goede jazzmuziek en een gezellige drukte. Nick zat inmiddels niet stil. In het 1e seizoen 1973-1974 organiseerde hij zelf jazzconcerten op de zondagmiddag.  Om uit de kosten te komen vroeg hij daar een kleine toegangsprijs voor. Deze concerten liepen zo goed dat aan de deur geregeld ‘nee’ verkocht moest worden.

Hoogtepunten

De echte hoogtepunten in de beginjaren waren de dagen in augustus van het International Jazz Festival in Singer. Het jazz-café van Nick aan de overkant van de concertzaal van Singer was voor de musici van de avondconcerten de ideale ruimte om even in te spelen en ook de plek om na het concert te borrelen en wellicht nog even privé te jammen. De verhalen gaan dat dit na borrelen en jammen tot wel half 6 in de ochtend doorging. 

Op de een of andere manier was Nick bekend bij de Amerikaanse jazzmusici, mogelijk door zijn tijd bij het Amerikaanse leger in Duitsland en zijn optredens voor de radiozender AFN aldaar. 

Zo kwam op vrijdag 31 augustus 1973 de bekende bandleider Stan Kenton naar Nick’s jazz-café. De jazzfestivals in Singer zorgden er wellicht voor dat Nick nog bekender werd bij de Amerikaanse jazzmusici. Nick kende ze allemaal en zij kenden hem. 

Auto-ongeluk

Deze hoogtijdagen hebben voor Nick Vollebregt helaas maar 4 jaar geduurd. Op 22 augustus 1977 kwam door een bizar auto-ongeluk in Blaricum een plotseling einde aan zijn leven. Nick kwam met een bekende terug van Moeke Spijkstra tijdens de Blaricumse kermis. Toen zij wilden wegrijden werd hun geparkeerde auto door een grote vrachtwagen aangereden die de afzetting van de Kermis te laat had opgemerkt. Eerder in dat jaar had Nick al een ernstig auto-ongeluk gehad, maar hij was daar ondanks zijn broze gezondheid van hersteld. Dit tweede ongeluk kon zijn lichaam helaas niet meer aan. Zijn plotseling overlijden gaf een grote schok bij velen die hem goed gekend hebben: in het dorp, bij jazzmusici en bij de omroep. Op de dag van zijn uitvaart stond de jazz even stil en was het verkeer in Laren even lamgelegd. Gelukkig bleef de naam Nick Vollebregt in ons dorp voortleven. 

Spin in web

Ondanks zijn broze lichaam zat Nick destijds als een nijvere spin in het web van de Nederlandse jazzrevival en kan men zelfs de wedergeboorte van een lange tijd verdrongen muziek grotendeels aan hem toeschrijven. En dan zijn jazz-café: dat ging weliswaar met zijn naam op de voorgevel op een lager pitje gewoon door. Bovendien waren de jaren van de festivals bij Singer nog niet voorbij, kwam in 1979 voor 12 jaar Sesjun van de Tros naar de Naarderstraat en had ook Swingtime van de Avro het jazz-café gevonden. Nick zou het graag hebben meegemaakt. Er kwamen vele jazzgrootheden langs, ook die Nick graag zelf in zijn café had willen zien en horen, zoals o.a. de trompettist Dizzy Gillespie en de drummer Max Roach, waar hij een groot fan van was. Nick heeft al dat moois helaas niet mee mogen maken. Echter zijn naam en jazzgeest leven nog duidelijk voort en daar zijn wij nog steeds dankbaar voor!